संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान (Constitution of USA) Notes

संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च कानुन हो। यसले राष्ट्रको पहिलो संविधान, परिसंघका Articles हरू, लाई मार्च ४, १७८९ मा प्रतिस्थापन गर्यो। सुरुमा सातवटा Article हरू समावेश गरेर, संविधानले संघीय सरकारको रूपरेखा निर्धारण गर्‍यो ।

 

संविधानका पहिलो तीन Articleहरूले शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तलाई मूर्त रूप दिन्छन्, जसमा संघीय सरकार तीन शाखाहरूमा विभाजित छ:

१ व्यवस्थापिका, जसमा द्विसदनीय कंग्रेस (Article I) पर्दछ

२ कार्यकारी, जसमा राष्ट्रपति र अधीनस्थ अधिकारीहरू (Article II) पर्दछन्

३ न्यायिक, जसमा सर्वोच्च अदालत र अन्य संघीय अदालतहरू (Article III) पर्दछन्।

 

Article IV, Article V, र Article VI ले संघवादका अवधारणाहरूलाई मूर्त रूप दिन्छन्, जसले राज्य सरकारहरूको अधिकार र जिम्मेवारीहरू, संघीय सरकारसँगको सम्बन्धमा राज्यहरू, र संविधान संशोधनको साझा प्रक्रियालाई वर्णन गर्दछ।

 

Article VII ले १३ राज्यहरूले यसलाई अनुमोदन गर्न प्रयोग गरिएको प्रक्रिया स्थापना गर्दछ।

 

संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान संसारमा सबभन्दा पुरानो र सबैभन्दा लामो समयदेखि कायम लिखित र संहिताबद्ध राष्ट्रिय संविधान हो।

 

संविधान निर्माण पकृया

 

ü  संविधानको मस्यौदा तयार गर्नु, जसलाई प्रायः यसको "फ्रेमिंग" भनिन्छ, फिलाडेल्फियाको इंडिपेन्डेन्स हल (Independence Hall in Philadelphia) मा मे २५ देखि सेप्टेम्बर १७, १७८७ सम्म आयोजित संविधानसभामा पूरा गरिएको थियो।

ü  सम्मेलनका प्रतिनिधिहरू १३ मूल राज्यहरूमध्ये १२ राज्यका राज्य विधायिकाद्वारा (legislatures) चयन गरिएको थियो जहाँ रोड आइल्यान्डले प्रतिनिधिहरू पठाउन अस्वीकार गरेको थियो ।

ü  सम्मेलनको प्रारम्भिक म्यान्डेट परिसंघका Articles हरू (Articles of Confederation) लाई संशोधन गर्न सीमित थियो, जुन युवा राष्ट्रको आवश्यकताहरू पूरा गर्न अत्यन्तै अप्रभावी साबित भएका थिए। तथापि, प्रतिनिधिहरूले लगभग तुरुन्तै Articles प्रतिस्थापन गर्ने उपायहरूको बारेमा विचार गर्न थाले।

 

ü  भर्जिनिया (Virginia) का प्रतिनिधिहरूले प्रस्तुत गरेको पहिलो प्रस्तावले जनसंख्याको आधारमा अनुपातिक (Proportional) रूपमा निर्वाचित द्विसदनीय (दुई सदन) कंग्रेस, निर्वाचित प्रमुख कार्यकारी, र नियुक्त न्यायिक शाखाको माग गरेको थियो।

 

ü  भर्जिनिया योजनाको विकल्पको रूपमा न्यू जर्सी योजना (New Jersey Plan), जसले निर्वाचित कार्यकारी (elected executive) को पनि माग गरेको थियो तर Articles हरूद्वारा सिर्जना गरिएको व्यवस्थापिक संरचना (legislative structure) लाई कायम राखेको थियो, जहाँ सबै राज्यहरूलाई एक मत दिइन्थ्यो।

 

ü  जुन १९, १७८७ मा, प्रतिनिधिहरूले तीन राज्यले पक्षमा, सात राज्यले विपक्षमा, र एक राज्यले विभाजित भएर न्यू जर्सी योजना (New Jersey Plan) लाई अस्वीकार गरे। यस योजनाको पराजयले मुख्यतया दुई मुद्दामा केन्द्रित सम्झौताहरूको श्रृंखला निम्त्यायो: दासत्व र अनुपातिक प्रतिनिधित्व (slavery and proportional representation)

 

ü  यीमध्ये पहिलो मुद्दाले उत्तर राज्यहरू, जहाँ दासत्व विस्तारै उन्मूलन भइरहेको थियो, र दक्षिण राज्यहरू, जसको कृषि अर्थतन्त्र दास श्रममा निर्भर थियो, बीच टकराव गरायो।

 

ü  अनुपातिक प्रतिनिधित्वको मुद्दा समान रूपमा कम जनसंख्या भएका राज्यहरूको लागि चिन्ताको विषय थियो, जुन Articles हरू अन्तर्गत ठूला राज्यहरूसँग समान शक्ति राख्दथे।

 

ü  दक्षिणका विशेष गरी जर्जिया र दक्षिण क्यारोलिना (Georgia and South Carolina) मा रुचिहरू सन्तुष्ट पार्नका लागि, प्रतिनिधिहरूले २० वर्षसम्म दास व्यापार, अर्थात् दासहरूको आयात, संरक्षण गर्न सहमति जनाए।

 

ü  दासत्वलाई थप सुरक्षा प्रदान गर्दै, राज्यहरूले संघीय सरकारमा प्रतिनिधित्वको उद्देश्यका लागि आफ्ना दासहरूको तीन-पाँचौं भागलाई जनसंख्याको रूपमा गन्न अनुमति पाउने सहमति भयो, र भगौडा दासहरूलाई समातेर मालिकहरूलाई फिर्ता गर्नुपर्ने सहमति गरियो, यदि तिनीहरू दासत्व उन्मूलन भएका राज्यहरूमा समातिए भने पनि।

 

ü  अन्ततः, प्रतिनिधिहरूले कनेटिकट सम्झौता (Connecticut Compromise) अपनाए, जसले तल्लो सदनमा अनुपातिक प्रतिनिधित्व र माथिल्लो सदन (सेनेट) मा समान प्रतिनिधित्व प्रस्ताव गर्यो, प्रत्येक राज्यलाई दुई सेनेटर दिँदै।

 

ü  यी सम्झौताहरूले संघलाई एकसाथ राख्न र संविधानको अनुमोदनमा सहयोग पुर्याए तापनि, दासत्व छ दशकसम्म जारी रह्यो र कम जनसंख्या भएका राज्यहरू यू.एस. सेनेट र इलेक्टोरल कलेजमा अनुपातिक (U.S. Senate and Electoral College) प्रतिनिधित्व राखिरहे।

 

संविधान संसोधन

 

संविधान १७८९ मा कार्यान्वयनमा आएको भएदेखि, यसलाई हाल सम्मा २७ पटक संसोधन गरिएको छ ।

 

पहिलो १० संशोधनहरू, जसलाई सामूहिक रूपमा अधिकार विधेयक (Bill of Rights) भनिन्छ, व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र न्यायको विशिष्ट संरक्षणहरू प्रस्ताव गर्छ र अमेरिकी राज्यहरूको भित्र सरकारको शक्तिहरूमा प्रतिबन्ध लगाउँछ ।

 

पछिका १७ संशोधनहरूको बहुमतले व्यक्तिगत नागरिक अधिकारहरूको सुरक्षालाई विस्तार गर्छ।

 

अन्य संशोधनहरूले संघीय अधिकारसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूको समाधान गर्छन् वा सरकारको प्रक्रियाहरू र प्रक्रिया परिमार्जन गर्छन्।

 

संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधानमा भएका संशोधनहरू, विश्वका धेरै संविधानहरूमा गरिएका संशोधनहरूभन्दा फरक, दस्तावेजमा जोडिएका छन्।

 

मूल यू.एस. संविधान जैकब शल्लसद्वारा पाँच पृष्ठहरूमा हातले लेखिएको थियो। (The original U.S. Constitution was handwritten on five pages of parchment by Jacob Shallus)

पहिलो स्थायी संविधान, यो ठूलो संघीय संवैधानिक कानुनको शरीरद्वारा व्याख्या, पूरक, र कार्यान्वयन गरिएको छ र यसले अन्य राष्ट्रहरूको संविधानहरूलाई प्रभावित गरेको छ।